«Περιμένοντας τον Γκοντό», βουλγαρική εκδοχή

Iulian Mareș, Financial Intelligence, 14 Ιουλίου 2025

Πριν από δύο χρόνια, περιμέναμε έξι ώρες για να περάσουμε τη γέφυρα μεταξύ Ρούσε και Γκιούργκιου. Φέτος, η αναμονή ήταν μόνο δύο ώρες. Αυτό είναι πρόοδος, αν μπορεί να το ονομάσει κανείς έτσι. Όμως, όταν εξετάζει κανείς την οικονομική και πολιτικο-διπλωματική δυναμική των βουλγαρο-ρουμανικών σχέσεων, η όλη κατάσταση φαίνεται παράλογη και αφήνει μια πικρή γεύση έλλειψης βούλησης και μικροπρεπούς αντιπαλότητας, χαρακτηριστική των Βαλκανίων.

Σημείωση του μεταφραστή: Μεταξύ Ιουνίου 2024 και Ιουνίου 2026, πραγματοποιήθηκαν εργασίες ανακαίνισης στη βουλγαρική πλευρά της Γέφυρας της Φιλίας στο Ρούσε-Γκιούργκιου. Μία από τις δύο λωρίδες ήταν κλειστή και η κυκλοφορία διεξαγόταν εναλλάξ μέσω της άλλης λωρίδας, υπό τον έλεγχο φωτεινού σηματοδότη ή ενός ατόμου που άλλαζε την ενεργή κατεύθυνση της κυκλοφορίας κάθε 20–30 λεπτά. Πριν από την ανακαίνιση, τόσο η Βουλγαρία όσο και η Ρουμανία βρίσκονταν εκτός του χώρου Σένγκεν και διενεργούσαν ελέγχους στα χερσαία σύνορα μεταξύ Βουλγαρίας και Ρουμανίας. Αυτός είναι ίσως ο λόγος για τον οποίο οι ταξιδιώτες που χρησιμοποιούν τη Γέφυρα της Φιλίας μπορούν μόνο τώρα να αισθανθούν τα οφέλη της ελεύθερης κυκλοφορίας εντός του χώρου Σένγκεν και της ΕΕ (οι δύο χώρες εντάχθηκαν πλήρως στον χώρο Σένγκεν την 1η Ιανουαρίου 2025). Ωστόσο, πρέπει τώρα να εξετάσουμε αν οι ρουμανικές αρχές ενδέχεται να ξεκινήσουν την ανακαίνιση της ρουμανικής πλευράς της γέφυρας.

Η Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Βουλγαρίας ανέφερε το 2024 2,3 εκατομμύρια Ρουμάνους τουρίστες[1], των οποίων η οικονομική συνεισφορά στον τουριστικό τομέα της γειτονικής χώρας εκτιμάται σε τουλάχιστον 600 εκατομμύρια ευρώ[2], ποσό που αντιπροσωπεύει το κόστος διαμονής και άλλων προϊόντων και υπηρεσιών που αφορούν συγκεκριμένα τη θερινή περίοδο. Για το 2025, οι κρατήσεις από τη Ρουμανία για τη βουλγαρική ακτή της Μαύρης Θάλασσας παρουσιάζουν αύξηση 35% σε σύγκριση με πέρυσι, επιβεβαιώνοντας για άλλη μια φορά τη σταθερή ανοδική τάση που παρατηρείται εδώ και πάνω από μια δεκαετία.

Το 2015, ο αριθμός των Ρουμάνων τουριστών στη Βουλγαρία ξεπέρασε το 1 εκατομμύριο, καθιστώντας το 2015 το όγδοο συνεχόμενο έτος[4] κατά το οποίο η Ρουμανία κατείχε το μεγαλύτερο μερίδιο ξένων τουριστών που επισκέπτονταν τη γειτονική χώρα, σύμφωνα με στοιχεία της Βουλγαρικής Πρεσβείας στο Βουκουρέστι. Δέκα χρόνια αργότερα, οι Ρουμάνοι εξακολουθούν να είναι οι πολυπληθέστεροι, πράγμα που σημαίνει ότι για σχεδόν δύο δεκαετίες η Ρουμανία καταλαμβάνει την πρώτη θέση στην κατάταξη των ξένων τουριστών που επισκέπτονται ετησίως τη Βουλγαρία. Εδώ και 20 χρόνια, οι Ρουμάνοι διαδραματίζουν το ρόλο “πιστών επενδυτών” στη γειτονική οικονομία, όπως αποδεικνύεται από την παρουσία της ρουμανικής γλώσσας στα μενού των εστιατορίων στο Μπάλτσικ και τη Βάρνα, καθώς και στα μενού των αλυσίδων γρήγορου φαγητού στην περιοχή της Σόφιας.

Ο ιδιωτικός τομέας στη Βουλγαρία έχει ανταποκριθεί θετικά στην εισροή Ρουμάνων τουριστών, όπως επιβεβαιώνεται από το Ρούσε, όπου το κέντρο της πόλης γεμίζει με Ρουμάνους τουρίστες κατά τη διάρκεια της τουριστικής περιόδου. Το ίδιο δεν μπορεί να ειπωθεί για την αντίδραση των βουλγαρικών αρχών, οι οποίες εδώ και 20 χρόνια καθυστερούν τη βελτίωση των οδικών συνδέσεων με τη Ρουμανία και ακόμη και σήμερα δεν φαίνονται πραγματικά ενδιαφερόμενες να ανταποδώσουν τη χρηματοοικονομική συνεισφορά που προσφέρουν σταθερά οι Ρουμάνοι τουρίστες.

Κάθε χρόνο, 3 εκατομμύρια[5] Ρουμάνοι τουρίστες διασχίζουν τη γέφυρα του Δούναβη μεταξύ Γκιούργκιου και Ρούσε, οι περισσότεροι από τους οποίους κατευθύνονται προς τη βουλγαρική ακτή, ενώ οι υπόλοιποι πηγαίνουν κυρίως στην Ελλάδα, αλλά και στη Βόρεια Μακεδονία και την Αλβανία. Εδώ και χρόνια, οι καθυστερήσεις στη διέλευση από αυτή τη γέφυρα υπολογίζονται σε ώρες και στις δύο κατευθύνσεις. Οι ελπίδες ότι οι χρόνοι αναμονής θα μειωθούν με την ένταξη της Ρουμανίας και της Βουλγαρίας στον χώρο Σένγκεν εξανεμίστηκαν μόλις λίγους μήνες μετά από αυτή την πολυαναμενόμενη στιγμή: τον Ιούλιο του περασμένου έτους, οι βουλγαρικές αρχές ξεκίνησαν εκτεταμένες εργασίες επισκευής στο τμήμα της γέφυρας που τους ανήκει, με προθεσμία ολοκλήρωσης[6] το καλοκαίρι του 2026. Παρόμοιες εκτεταμένες εργασίες επισκευής πραγματοποιήθηκαν και στη ρουμανική πλευρά της γέφυρας, αλλά το 2015-2016, δηλαδή μια δεκαετία νωρίτερα.

Επιπλέον, για κάθε Ρουμάνο τουρίστα που ταξιδεύει στη Σόφια, ο δρόμος αποτελεί πραγματική κόλαση, καθώς είναι υπερφορτωμένος και σε κακή κατάσταση. Το ίδιο ισχύει και για τους Βούλγαρους οδηγούς, καθώς ολόκληρη η περιοχή κοντά στη Ρουμανία δεν διαθέτει καν εκσυγχρονισμένο οδικό δίκτυο. Το Βίντιν, το Ρούσε, το Ντουρανκουλάκ και το Ντομπρομίρ είναι περιοχές όπου οι Ρουμάνοι και οι Βούλγαροι οδηγοί υποφέρουν χωρίς δική τους ευθύνη λόγω της οδικής υποδομής, η οποία έχει μείνει πολύ πίσω από τις τρέχουσες ανάγκες.

Στην πραγματικότητα, το δίκτυο αυτοκινητοδρόμων της Βουλγαρίας συγκεντρώνεται στο νότιο τμήμα της χώρας, με καλές οδικές συνδέσεις προς την Τουρκία μέσω του αυτοκινητοδρόμου Μαρίτσα (A4) και προς την Ελλάδα μέσω του αυτοκινητοδρόμου Στρούμα (A3). Το βόρειο τμήμα, όπου η Βουλγαρία συνορεύει με τη Ρουμανία, δεν διαθέτει αυτοκινητόδρομο που να διευκολύνει τη διακίνηση αυτοκινήτων μεταξύ Βουκουρεστίου και Σόφιας, και μαζί με αυτήν τα εκατομμύρια των Ρουμάνων τουριστών που επισκέπτονται κάθε χρόνο τη βουλγαρική ακτή. Η ασταθής οδική υποδομή στο βόρειο τμήμα της γειτονικής χώρας έχει οδηγήσει σε καθυστέρηση της οικονομικής ανάπτυξης σε σύγκριση με το νότιο τμήμα, γεγονός που με τη σειρά του έχει οδηγήσει σε μαζική μετανάστευση: κατά τη διάρκεια των ίδιων δύο δεκαετιών κατά τις οποίες ο αριθμός των Ρουμάνων τουριστών αυξανόταν σταθερά, η βόρεια Βουλγαρία έχασε το 20% του πληθυσμού της[7], μια κατάσταση στην οποία ακόμη και ορισμένοι Βούλγαροι εμπειρογνώμονες συνιστούν την ενίσχυση της συνεργασίας με τη γειτονική Ρουμανία ως αντίμετρο[8].

Σε πολιτικό επίπεδο, η ανάγκη για σημαντική βελτίωση της οδικής κινητικότητας μεταξύ Ρουμανίας, Βουλγαρίας και Ελλάδας αναγνωρίστηκε ήδη από το 2023, όταν οι πρωθυπουργοί των τριών χωρών υπέγραψαν κοινή δήλωση[9] προς αυτή την κατεύθυνση. Ένα χρόνο αργότερα, αυτή η βούληση απέκτησε στρατιωτικό χαρακτήρα με την υπογραφή επιστολής προθέσεων προς τον ίδιο σκοπό από τους υπουργούς Άμυνας της Ρουμανίας, της Βουλγαρίας και της Ελλάδας στη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ[10] στην Ουάσινγκτον τον Ιούλιο του 2024. Πιθανώς υπό αυτό το πρίσμα, η Βουλγαρία προχώρησε στη συνέχεια σε έργα όπως ένα τμήμα του αυτοκινητόδρομου Βάρνα-Μπουργκάς[11], με ημερομηνία έναρξης το 2027, και ένα τμήμα του αυτοκινητόδρομου Ρούσε-Βελίκο Τάρνοβο[12], με προθεσμία ολοκλήρωσης το 2029. Σε αυτά προστίθεται το έργο της γέφυρας «Γιούργιου-Ρούσε 2», για την οποία οι ρουμανικές αρχές προκήρυξαν διαγωνισμό μελέτης[13] τον Ιούλιο του τρέχοντος έτους και προβλέπουν το 2030 ως προθεσμία ολοκλήρωσης.

Όλα αυτά τα έργα είναι ευπρόσδεκτα, αλλά δεν θα βελτιώσουν την οδική σύνδεση μεταξύ Βουκουρεστίου και Σόφιας. Ο μελλοντικός αυτοκινητόδρομος στη βόρεια Βουλγαρία θα τερματίζει στο Βελίκο Τάρνοβο, το οποίο απέχει ακόμη 200 χλμ. από τη Σόφια. Θα ήθελα, επομένως, να επισημάνω ότι το τεράστιο δυναμικό των διμερών σχέσεων μεταξύ Βουλγαρίας και Ρουμανίας δεν έχει ακόμη αξιοποιηθεί, όπως και το δυναμικό ενός συνεχούς αυτοκινητοδρόμου που θα συνδέει το Βουκουρέστι, τη Σόφια και την Αθήνα, και περαιτέρω, αυτές τις τρεις πρωτεύουσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τα Σκόπια και τα Τίρανα, σχηματίζοντας έτσι έναν ενοποιημένο βαλκανικό χώρο.

[1] https://www.rri.ro/turist-roman-in-lume/din-nou-despre-turistii-romani-in-bulgaria-id875320.html

[2] https://termene.ro/articole/romanii-lasa-peste-jumatate-de-miliard-de-euro-in-bulgaria-in-timpul-vacantelor#: ~:text=Business%20News-,Rom%C3%A2nii%20las%C4%83%20peste%20jum%C4%83tate%20de%20miliard%20de%20euro%20% C3%AEn%20τη%20Βουλγαρία,ξόδεψαν%20στις%20παραλίες%20της%20Ρουμανίας&text=Η%20Βουλγαρία%20είχε%20περισσότερα,Βουλγαρία%20%C3%AEn%20τη%20περίοδο%20Μαΐου-Σεπτεμβρίου

[4] https://www.profit.ro/povesti-cu-profit/turism/un-milion-de-romani-au-vizitat-bulgaria-in-2015-15423077

[5] https://romania.europalibera.org/a/premierul-si-seful-de-la-transporturi-se-spala-pe-maini-in-privinta-bacului-care-ar-trebui-sa-relaxeze-aglomeratie-de-pe-podul-giurgiu-ruse/33078553.html

[6] https://www.byjulia.ro/podul-giurgiu-ruse-2-ani-reparatii-pe-partea-bulgara/#: ~:text=Ενημέρωση%207%20Ιουλίου%3A%20%E2%80%9ERepara%C8%9Biile%20la,Βουλγαρίας%20από%20το%20Βουκουρέστι%2C%20Ivaylo%20Marinov.

[7] https://friendshipbridge.eu/2024/08/15/north-bulgaria-the-poor-relative-en/

[8] Όπως στο σημείωμα 7.

[9] https://www.eureporter.co/world/greece/2023/10/12/romania-greece-and-bulgaria-want-to-build-a-highway-and-rail-transport-corridor-connecting-the-three-countries/

[10] https://english.mapn.ro/cpresa/6299_Letter-of-Intent-signed-Romania,-Bulgaria-and-Greece-for-the-creation-of-a-Military-Mobility-Corridor-

[11] API: Η κατασκευή του αυτοκινητόδρομου της Μαύρης Θάλασσας θα ξεκινήσει στα τέλη του 2026 – Investor.bg

[12] Ο αυτοκινητόδρομος Ρούσε-Βελίκο Τάρνοβο πρέπει να ολοκληρωθεί έως το 2029 – Από τον κόσμο και τη Βουλγαρία – BNT News

[13] https://hotnews.ro/pas-important-pentru-noul-pod-peste-dunare-de-la-giurgiu-care-sunt-companiile-care-vor-decide-unde-va-fi-construit-si-ce-tip-de-pod-va-fi-2019750

Φωτογραφία: Η γέφυρα του Δούναβη στο Ρούσε πριν από την έναρξη των εργασιών ανακαίνισης του βουλγαρικού τμήματός της (πηγή: Οργανισμός Οδικής Υποδομής)

Εγγραφείτε στο κανάλι του ιστολογίου «Η Γέφυρα της Φιλίας» στο YouTube, όπου δημοσιεύονται πολλές συνεντεύξεις σε βίντεο και ήχο! Μπορείτε επίσης να ακολουθήσετε το ιστολόγιο στο Facebook και στο Twitter. Το κανάλι του στο Telegram βρίσκεται εδώ. Και εδώ είναι ο λογαριασμός του στο Substack.